CİNSEL YOLLA BULAŞAN (CBH) HASTALIKLAR
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar nelerdir?
Cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanmaktan nasıl kaçınabilirim?
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CBH) nelerdir?
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar ( önceden zührevi hastalıklar adı verilirdi) bugün Türkiye'de an yaygın bulaşıcı hastalıklar arasında bulunmaktadır. Tanımlanmış 20'den fazla CBH vardır.
CBHlari bir bütün olarak daha iyi anlayabilmek için beş noktayı akılda tutmak önemlidir:
CBHler her sosyal ve ekonomik düzeyden kadını ve erkeği etkiler. En çok ergenler ve genç yetişkinler arasında yaygındır. Hemen hemen tüm CBH vakalarının üçte ikisi 25 yaşın altındaki kişilerde görülmektedir.
CBHlerin insidansı (oluş sıklığı) artmaktadır, çünkü son birkaç on yıldır genç insanlar erken yaşlarda cinsel bakımdan aktif bir yaşam sürmekte ve geç evlenmektedir, bununla birlikte bu eğilim bugün bir miktar değişme göstermektedir. Buna ek olarak, boşanma da daha yaygın bir hale gelmiştir. Sonuç olarak cinsel bakımdan aktif kişiler yaşamları boyunca farklı kişilerle cinsel ilişkide bulunmakta ve bu kişilerin potansiyel olarak CBHlere yakalanma riskleri artmaktadır.
CBHlerin birçoğu, özellikle kadınlarda, başlangıçta hiçbir semptom göstermezler ve semptomlar ortaya çıktığı zaman da, bu hastalıklar cinsel temas sırasında bulaşmayan başka hastalıklarla karıştırılabilirler. Doktorların, birden fazla seks partneri olan kişilere düzenli testler yaptırmalarını önermelerinin nedeni budur.
CBHlerin neden olduğu sağlık problemleri kadınlarda erkeklerden daha ağır ve daha sık olma eğilimi gösterir, bunun nedeni, kısmen, semptomların ortaya çıkmaması yüzünden kadınlarda tanının daha geç, yani daha ciddi problemler oluştuğunda koyulmasıdır. Örneğin, CBHler rahme ve döl yoluna yayılabilir ve kısırlığın ve potansiyel olarak ölümcül ektopik (dış) gebeliğin en önemli nedeni olan pelvik inflamatuar hastalıklarına (PİH) neden olabilir. Ayrıca, papilomavirus enfeksiyonu gibi bazı
CBHler rahim ağızı kanseriyle ilişkilidir. Bunun ötesinde, CBHler -bazıları tedavi edilebilir, ama birçoğu üreme organlarında hasar bırakabilir ya da yaşamı tehdit eder niteliktedir- doğumdan önce ya da doğum sırasında anneden bebeğe geçebilir.
Erken tanı koyulduğunda ve tedaviye başlandığında hemen hemen tüm CBHler ve etkili bir biçimde iyileştirilebilirler. Gonore'nin bazı türleri, daha önce tedavi amacıyla kullanılan ilaçlara karşı direnç kazanmışlardır ve bunların tedavisi için yeni tip antibiyotiklere ihtiyaç duyulmaktadır. Günümüzde hiçbir tedavi biçimi bulunmayan en ciddi CBH, bağışıklık sisteminin viral enfeksiyonu olan kazanılmış bağışıklık eksikliğidir. (AIDS). Uzmanlar, AIDS dışında herhangi bir CBH'ye yakalanmanın, kişinin AIDS virüsü ile enfekte olma riskini arttırdığına inanmaktadırlar.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanmaktan nasıl kaçınabilirim?
CBHlerden korunmanın en iyi yolu cinsel ilişkide bulunmamaktır. Eğer cinsel olarak aktif bir yaşam sürmeye karar verirseniz, CBH'ye yakalanma riskinizi en aza indirgemek için yapabileceğiniz bazı şeyler vardır.
Yeni seks partnerinize herhangi bir CBH'si olup olmadığını, daha önce geçirmiş olup olmadığını ya da herhangi bir açıklanamayan semptomu olup olmadığını açık ve dürüst bir biçimde sorun; CBHlerin fiziksel belirtilerini öğrenin ve seks partnerinizin vücudundaki ve özellikle genital bölgedeki yaraları, kızarıklıkları ve akıntıları kontrol edin; eğer partnerinizde CBH belirtisi varsa onunla cinsel ilişkiye girmeyin; ve cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanın ve doğru olarak kullanın. Diyaframlar da CBH bulaşması riskini azaltmak açısından yardımcı olabilirler. Bilim adamları, CBHlerin önlenmesinde spermisitlerin yararlılığını ve CBH organizmalarını öldürüp öldürmediklerini araştırmaktadırlar.
Eğer, cinsel olarak, birden çok uzun vadeli seks partnerleriniz varsa, herhangi bir semptom olmasa bile, düzenli olarak CBH kontrolü yaptırın ve CBHlerin yaygın semptomlarını öğrenerek, ne kadar hafif olursa olsun herhangi bir semptom ortaya çıktığında derhal tıbbi yardım için başvurun.
CBH tanısı koyulan herkes yakın geçmişteki seks partnerlerinin tümünü haberdar etmeli ve kontrol yaptırmalarını sağlamalıdır; doktorun direktiflerini izlemeli, verilen ilaçları tümüyle kullanmalı ve enfeksiyonun tamamen tedavi edildiğinden emin olmak için tedavi sonrası izleme kontrolleri yaptırmalıdır; ve CBH tedavisi görürken tüm cinsel ilişkilerden uzak durmalıdır.